İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ

  İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ

·       Son yıllarda hava kirliliğine bağlı olarak atmosferdeki karbondioksit, kükürtdioksit ve metan gazı miktarı hızla artmaktadır. Sera gazı olarak adlandırılan bu gazların ışığı soğurma özelliği vardır. Bu gazların ışığı soğurması sonucunda daha fazla güneş ışığının atmosferden çıkışı engellenir. Bu durum sera etkisinin artmasına ve dünyamızın beklenenden daha fazla ısınmasına neden olur. Sera etkisindeki artışla birlikte dünyanın ortalama sıcaklığı artar. Bu olaya küresel ısınma denir. Küresel ısınmanın süreklilik arz etmesi küresel iklim değişikliklerini de beraberinde getirir. Araç egzozlarından, ısınma amaçlı kullanılan yakıtlardan, fabrika bacalarından atmosfere salınan sera gazları; küresel iklim değişikliklerinin gerçekleşmesinde önemli rol oynamaktadır.

 

·       Bilim insanlarına göre küresel iklim değişikliklerinin olası sonuçları ve neden olabileceği ekonomik, çevresel ve sosyal sorunlar aşağıdaki gibi özetlenebilir:       

·       1.Dünyanın ortalama sıcaklığının artması, yağış miktarında azalmaya neden olacaktır. Hava sıcaklığında görülen artış beraberinde kuraklık, çölleşme ve erozyon gibi çevresel felaketleri getirecektir. Dünyamız daha sıcak ve kurak iklim koşullarının etkisinde kalacaktır.

 

·       2. Dünyadaki önemli sorunlardan biri de kullanılabilir su kaynaklarının azlığıdır. Dünyanın dörtte üçü su olmasına rağmen bu suyun çok azı içilebilir nitelikteki tatlı su kaynağıdır. Dünyadaki ortalama sıcaklığın artmasıyla birlikte tatlı su kaynaklarındaki suyun buharlaşma hızı artacak, insanlar ve hayvanlar içme ve kullanma suyuna ulaşmada sıkıntı yaşayacaktır.

 

·       3. Dünyadaki ortalama sıcaklığın artması, insanların ve hayvanların sağlığını olumsuz etkileyecek, salgın hastalıklar artacaktır.

 

·       4. Dağların zirvelerinde bulunan kalıcı kar örtüsünün erimesine bağlı olarak çığ ve sel olaylarında artış yaşanacaktır.

 

·       5. Denizlerdeki su seviyesinin artışına bağlı olarak deniz akıntılarında değişmeler yaşanacaktır. Bu durum deniz ekosistemlerinde yaşayan canlılar üzerinde olumsuz etki meydana getirecektir.

 

·       6. Dünyadaki ortalama sıcaklıkta gözlemlenen artışla birlikte iklim özelliklerine bağlı olarak ortaya çıkan orman yangını riski daha da artacaktır.

 

·       7. Sıcak ve kurak mevsimlerden bitki alanları olumsuz etkilenecek, otlakların verimliliği azalacak, bununla birlikte hayvancılıkta verim ve kalite düşecektir. İnsanlar bitkisel ve hayvansal kaynaklı besinlere ulaşmada zorluk yaşayacaktır. Bu durum kıtlığa yol açacaktır.

 

·       8. İnsanlar ve hayvanlar, iklim koşulları nispeten daha elverişli olan bölgelere göç edecektir. Bunun sonucunda yaşam alanları daralacak, insanlar arasında sosyal huzursuzluk baş gösterecektir.

 

·       9. Kutuplardaki buzulların erimesinin sonucu olarak denizlerdeki su seviyesi yükselecektir. Dünyada yerleşmenin yoğun olduğu, turizm ve tarım faaliyetlerinin yapıldığı yerlerin alçak alanları sular altında kalacaktır. Buzulların erimesi kutup ekosistemlerinde yaşayan canlıların neslinin tükenmesine yol açacaktır.

 

·       Etkinliğin bu kısmında öğrencilerin bilgilerini farklı durumlara uygulayarak derinleştirmeleri amacıyla kısa bir açıklama sunulur. “1995 yılında IPCC’nin (Ülkeler Arası İklim Değişikliği Paneli) hazırladığı raporda, küresel iklim değişikliklerinin ülkemizdeki olası sonuçları şu şekilde ifade edilmektedir:

·       2030 yılına kadar Türkiye’nin büyük bir kısmı oldukça kuru ve sıcak bir iklimin etkisine girecektir. • Yaz ve kış sıcaklıkları 2 ile 3 °C arasında artacaktır. (Kemal Öztürk, Küresel İklim Değişikliği ve Türkiye’ye Olası Etkileri)    

·       Dünya Doğayı Koruma Vakfının (WWF) 2008 yılı verilerine göre, dünya üzerindeki kaynakları günümüzdeki hızla kullanmaya devam edersek 2030’lu yıllarda aynı yaşam biçimini sürdürebilmek amacıyla dünyamızın iki katı büyüklüğündeki bir alandan elde edilen kaynağa ihtiyaç duyacağız. Dünyada üretim yapılan alanlar, dünya nüfusuna oranlandığında bir değer ortaya çıkar. Bu değer bir insanın beslenme, barınma, ısınma ve oluşan atıklarını etkisiz hâle getirmek için gerekli olan alandır. Bu alana ekolojik ayak izi adı verilir. Ekolojik ayak izi, insanların dünya üzerinde bıraktığı olumsuz etkilerin göstergelerinden biridir. Bireylerin ekolojik ayak izi hesaplandığı gib ülkelerin de ekolojik ayak izi hesaplanabilir. Dünya Doğayı Koruma Vakfı tarafından ilk kez 2002 yılında birçok ülkenin ekolojik ayak izi hesaplandı. Aşağıdaki sorular veya bu soruların benzerlerinden elde edilen cevaplara göre bir insanın ekolojik ayak izi hesaplanabilir.

 

·       Bir yılda yediği besinler, tükettiği lif için ekim yapılan alanın büyüklüğü ne kadardır?

 

·       Yediği hayvansal ürünlerin elde edilmesi için hayvancılık yapılan alanın büyüklüğü ne kadardır?

 

 

·       Soluduğu havanın içindeki oksijen için gerekli olan bitki örtüsünün kapladığı alanın büyüklüğü nedir?

 

·       Oluşturduğu atıkların yok edilmesi için ne kadar alan gereklidir? Kişilerin yaşamsal faaliyetlerini karşılarken dünyada kullanılan alanın büyüklüğü, o kişinin ekolojik ayak izidir.

 

·       Açıklamanın ardından  Raporda ifade edilen verilere göre küresel ısınmanın ülkemizdeki olası etkilerinin  neler olacağın      Tartışılır ve http://www.ekolojikayakizim.org/  adresini kullanarak öğrencilerden ekolojik ayak izlerini hesaplamaları istenir. 

Düzgünoğlu, H. (2021).